Kim naprawdę jest dzisiejszy rolnik?

Współczesny rolnik to nie tylko osoba pracująca na roli. To również menedżer, który łączy wiedzę z zakresu upraw, hodowli i ekonomii. Aby gospodarstwo dobrze prosperowało, rolnik musi umiejętnie zarządzać produkcją, finansami oraz ryzykiem rynkowym.

Zainteresowanie rolnictwem rośnie

Coraz więcej osób spoza środowiska rolniczego interesuje się prowadzeniem własnego gospodarstwa. Obserwuje się wzrost liczby osób, które inwestują w ziemię rolną, mimo braku wcześniejszego doświadczenia i kwalifikacji zawodowych w tym sektorze.

Kto zgodnie z prawem jest rolnikiem?

Zgodnie z Ustawą o kształtowaniu ustroju rolnego rolnikiem jest osoba, która posiada lub dzierżawi nieruchomości rolne o powierzchni nie większej niż 300 hektarów i prowadzi gospodarstwo samodzielnie. Oznacza to, że podejmuje decyzje i wykonuje działania we własnym imieniu.

Status rolnika indywidualnego

Aby uzyskać status rolnika indywidualnego, należy przez co najmniej 5 lat zamieszkiwać gminę, w której znajduje się gospodarstwo, oraz posiadać kwalifikacje rolnicze.
Zgodnie z art. 6 ust. 2 pkt 2 Ustawy, kwalifikacje rolnicze można uzyskać poprzez:

• ukończenie szkoły rolniczej – zawodowej, branżowej, średniej lub wyższej,
• uzyskanie tytułu zawodowego lub mistrza w zawodzie przydatnym do działalności rolniczej,
• ukończenie studiów podyplomowych lub posiadanie 3-letniego stażu pracy w rolnictwie,
• lub co najmniej 5-letni staż pracy w rolnictwie.

Co zrobić, jeśli nie spełniasz wymagań?

Osoby bez kwalifikacji mogą ukończyć studia podyplomowe z zakresu rolnictwa, uznawane przez KOWR i ARiMR.
W większości przypadków konieczne jest zdanie egzaminu państwowego w Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej. Egzamin trwa 60 minut, zawiera 40 pytań zamkniętych i jedno pytanie problemowe. Jest dodatkowo płatny.

Co daje status rolnika indywidualnego?

Posiadanie statusu rolnika indywidualnego wiąże się z licznymi korzyściami:

• dostęp do dotacji i dopłat unijnych,
• niższe składki na ubezpieczenie społeczne,
• brak obowiązku płacenia składki zdrowotnej przy areale poniżej 6 ha,
• większa swoboda przy zakupie ziemi – bez konieczności zgody KOWR.

W 2025 roku rolnicy mogą korzystać z nowych programów w ramach Krajowego Planu Odbudowy i Wspólnej Polityki Rolnej, m.in. na modernizację gospodarstw, OZE i cyfryzację produkcji.

3-letnie doświadczenie w pracy w rolnictwie

Doświadczenie zawodowe można udokumentować m.in. poprzez:

• zaświadczenie o ubezpieczeniu w KRUS,
• odbycie stażu w spółdzielni produkcyjnej,
• zatrudnienie w gospodarstwie rolnym,
• lub poświadczenie świadków (pomocnicze, nieurzędowe).

W praktyce KOWR wymaga jednak dokumentów urzędowych, np. zaświadczenia z KRUS lub ARiMR.

Działalność rolnicza – rejestracja

Działalność rolnicza podlega przepisom ustawy o VAT i wymaga rejestracji.
W zależności od rodzaju działalności należy zgłosić się do Państwowej Inspekcji Sanitarnej lub Weterynaryjnej. Wniosek do sanepidu należy złożyć najpóźniej 14 dni przed rozpoczęciem działalności.

Rolniczy Handel Detaliczny (RHD)

Od 2025 roku rolnicy prowadzący Rolniczy Handel Detaliczny muszą prowadzić uproszczoną ewidencję sprzedaży własnych produktów.
Sprzedaż w ramach RHD jest zwolniona z VAT do określonego limitu, a ewidencję można prowadzić papierowo lub elektronicznie.
Rejestracja RHD wymaga zgłoszenia działalności w ARiMR.

Obraz rolnictwa XXI wieku

Rolnictwo XXI wieku to połączenie tradycji i nowoczesności. Postęp technologiczny zwiększył wydajność upraw, jednak rolnicy nadal borykają się z nieprzewidywalnymi zjawiskami pogodowymi, zmianami klimatu i presją ekonomiczną.

Problemy współczesnego rolnictwa

Rolnictwo jest jedną z najbardziej wrażliwych gałęzi gospodarki. Większość produkcji odbywa się „pod chmurką”, co czyni ją zależną od pogody.
Dodatkowym problemem jest rozdrobnienie gospodarstw i niska rentowność małych producentów, którzy często niechętnie sprzedają odziedziczoną ziemię.

Jak poprawić sytuację?

Rozwiązaniem jest współpraca – tworzenie grup producenckich, które pozwalają rolnikom negocjować ceny, zwiększać skalę produkcji i dywersyfikować rynki zbytu.
Rolnik powinien dostosować produkcję do potencjału ziemi, zasobów ludzkich i sytuacji rynkowej, dbając o efektywność i jakość.

Praca na roli, mimo mechanizacji, pozostaje wymagająca i czasochłonna. Warto doceniać wysiłek polskich rolników – wspierając ich, wspieramy lokalne społeczności, gospodarkę i środowisko.
Nowoczesny etos rolnika to nie tylko praca, ale także świadomość ekologiczna i społeczna odpowiedzialność produkcji.

Więcej o aktualnej sytuacji na rynku agro przeczytasz w raporcie z września 2025 (część 1).